İnsanın Gerçek Ölümsüzlüğü: Bedenin Değil, Bıraktığı İzin Yaşaması - Kamil Baki

Geçen gün bir fıkra dinledim.

Güldüm önce. 

Sonra düşündüm.

Adamın biri bir gün berbere gider. Berber saçını keserken birden:

- Abi, saçında bir tane beyaz var, der.

Adam şaşırır. Beyaz saçı kestirip hatıra olarak saklamak ister. 

Berber de şaşkınlıkla bu isteğini yerine getirir.

Aradan yıllar geçer.

Adamın saçları artık tamamen ağarmıştır. 

Bir gün yine aynı berbere gider. 

Berber saçlarına bakıp:

- Abi, senin saçların bembeyaz olmuş, der.

Adam aynaya bakar, bir süre sessiz kalır.

Sonra iç geçirerek:

- Keşke o gün beyaz olanı değil, siyah saçlarımdan birini hatıra olarak saklasaydım, der.

İşte fıkra burada biter ama insanın zihninde başka bir hikâye başlar.

Çünkü insan çoğu zaman elinde olanın değerini, onu kaybettiğinde anlar.

Gençlik de böyledir.

Güzellik de…

Güç de…

Sağlık da…

Zaman da…

İnsan gençken gençliğinin farkında değildir. 

Aynaya bakar ama aynadaki yüzün bir gün değişeceğini düşünmez. 

Saçlarının siyahlığını doğal kabul eder. 

Adımlarının hızlı oluşunu, bedeninin güçlü oluşunu, geceleri kolayca uyuyabilmesini, sabahları dinç kalkmasını hayatın değişmez gerçekleri sanır.

Oysa hayatın değişmez tek gerçeği değişimdir.

Zaman zaman müzelere giderim.

Eski uygarlıklardan kalmış heykellere bakarım. Krallar, kraliçeler, hükümdarlar, savaşçılar…

Krallar güçlü ve heybetlidir. Omuzları geniş, duruşları dik, yüzleri kararlı…

Kraliçeler güzel, zarif ve alımlıdır. Yüzlerinde gençliğin, bedenlerinde canlılığın izleri vardır.

Onlara bakarken insan ister istemez şunu düşünür:

Acaba bu insanlar kendilerini böyle mi görüyorlardı?

Belki de evet.

Belki onlar da aynaya baktıklarında gençliklerini ve güçlerini sonsuza kadar sürecekmiş gibi hissediyorlardı.

Ve belki heykeltıraşlardan kendilerini oldukları gibi değil, olmak istedikleri gibi göstermelerini istediler.

Çünkü insan yalnızca yaşamak istemez.

Bir de yaşadığı hâlin unutulmamasını ister.

Güzelliğini, gücünü, gençliğini, başarılarını zamanın elinden kurtarmaya çalışır.

Heykeller bunun en eski örneklerinden biridir.

Taşa kazınmış yüzler…

Mermerde donmuş bedenler…

Zamanın durdurulmaya çalışıldığı bakışlar…

Ama ne gariptir ki heykeller genç kalırken, onları yaptıran insanlar yaşlanmıştır.

Taş aynı kalmış, insan değişmiştir.

Heykelin yüzündeki gençlik yüzyıllardır korunurken, o yüzün sahibi çoktan toprağa karışmıştır.

Demek ki insan zamanı durduramasa da, onun karşısında  kendisinden bir iz bırakmaya çalışmıştır.

Bugün müzelerde gördüğümüz o genç yüzler, aslında bize yalnızca geçmişin insanlarını anlatmıyor.

Bize kendimizi de anlatıyor.

Çünkü o heykellerin karşısında duran bizler de aynı yolculuğun içindeyiz.

Biz de bir zamanlar çocuktuk.

Sonra genç olduk.

Sonra saçımıza ilk beyaz düştü.

Önce önemsemedik.

Bir tane daha geldi.

Sonra birkaç tane daha…

Ve bir sabah aynaya baktığımızda, zamanın bizden sessizce çok şey aldığını fark ettik.

Tıpkı o fıkradaki adam gibi…

Keşke gençliğimizden bir parça saklayabilseydik.

Keşke çocukluğumuzun bir sabahını bir kavanoza koyup koruyabilseydik.

Keşke annemizin sesini, babamızın bakışını, eski evimizin kokusunu, çocukluğumuzun sokaklarını, ilk arkadaşlıklarımızı, ilk heyecanlarımızı zamanın elinden kurtarabilseydik.

Ama hayatın böyle bir sandığı yok.

Zaman geçiyor ve bizden birçok şeyi sessizce alıp gidiyor.

Belki de insanın asıl yanılgısı burada ortaya çıkıyor:

Elinde olanın sonsuza kadar kendisinin olduğunu yanılgısına düşmek.

Oysa hayat bize hiçbir şeyi kalıcı olarak vermiyor.

Gençlik ödünç.

Güzellik ödünç.

Güç ödünç.

Sağlık ödünç.

Hatta hayatın kendisi bile bize ödünç olarak verilmiş bir zaman parçası.

Gün gelecek hayat bize verdiklerini bir bir bizden bizden geri isteyecek.

Bu yüzden önemli olan gençliği sonsuza kadar korumak değil, gençken yaşamayı bilmek...

Sağlıklıyken bedenimize iyi bakmak…

Sevdiklerimiz yanımızdayken onlara sevgimizi söylemek…

Müzelerdeki heykeller bana artık yalnızca sanat eserleri gibi görünmüyor.

Onları biraz da insanın zamana karşı verdiği sessiz mücadele olarak görüyorum.

Bir hükümdar kendisini taşa dönüştürerek ölümsüz olmak istemiş.

Bir kraliçe güzelliğini mermerde bırakmış.

Bir savaşçı gücünü bronzda dondurmuş.

Ama zaman hepsine aynı şeyi yapmış:

Onları zaman yolculuğunda güzel bir hatıraya dönüştürmüş.

Bugün onların karşısında duran bizler, onların yaşadıkları hayatı değil, o hayatlardan insanlık adına neler kaldığına bakıyoruz.

Belki insanın gerçek ölümsüzlüğü de sanırım bu:

Bedenin değil, bıraktığı izin yaşaması…

Çünkü mermerin bile zamanın gücü karşısındaki ömrü sonsuz değil.

O berber fıkrasındaki adamın söylediği söz bu yüzden bize yalnızca yaşlanmayı anlatmıyor.

Bize zamanı, zamanın gücünü anlatıyor...

Hayat; bize vermesini bildiği kadar, günü geldiğinde bizden almasını da biliyor...

Belki bugün saçımızda hâlâ birkaç siyah tel vardır.

Belki yüzümüzde gençliğin izleri duruyordur.

Belki sevdiklerimiz yanımızdadır.

Belki hâlâ yürüyebiliyor, koşabiliyor, üretebiliyor, hayal kurabiliyoruz.

Ve bir gün geriye dönüp baktığımızda belki de bizi en çok üzecek şey şudur:

"Hiçbir pişmanlık, iş işten geçtikten sonra duyulan pişmanlık kadar acı değildir." sözünü anımsamak olacaktır.

Kamil BAKİ

Eğitimci-Yazar

📌Kamil Baki - Tüm Yazılar

Raylar, İnsanlar ve Hayatın Sessiz Hikayesi - Kamil Baki

Daha önceden tren yolculuğu yaptınız mı, bilmiyorum.

Yapmadıysanız mutlaka bir gün bir tren yolculuğu yapmayı aklınızın bir kenarına yerleştirin.

Çünkü tren yolculuğu, diğer yolculuklardan biraz farklıdır. 

Tren sizi yalnızca bir yerden başka bir yere değil, biraz da kendinize, içinize götürür.

Siz cam kenarında oturup dışarıya seyrederken rayların üzerinde ilerleyen yalnızca tren değildir. 

Zaman da sizinle birlikte geleceğe doğru yol alır. 

Geride bıraktığınız her istasyon, hayatınızdan kopup giden bir günü, önünüzde uzanan her ray ise henüz yaşanmamış hayallerinizi şekillendirilir.

Pencereden dışarı bakarken önce evler geçer gözünüzün önünden. Sonra sokaklar, tarlalar, ağaçlar, köyler, kasabalar… 

Dağlar belirir uzakta. 

Bir süre sonra ovalar başlar. 

Güneş; bazen bir tepenin ardından doğar, bazen bulutların arasına saklanır. 

Akşam olduğunda gökyüzünün rengi değişir; gün, yavaş yavaş geceye teslim olur.

Siz ise bütün bunları sessiz sessiz seyredersiniz.

Belki elinizde bir kitap vardır ama okuyamazsınız. Çünkü dışarıdaki hayat, kitabın sayfalarından daha güçlü bir hikâye anlatmaya başlamıştır sessizce.

Bir köy evinin önünde oynayan çocukları görürsünüz.

Bir tarlada çalışan yaşlı bir adamı…
İstasyonun kenarında bekleyen bir kadını…
Elinde çantasıyla telaş içinde koşan bir yolcuyu…

Her biri kendi hikâyesinin başkahramanıdır.

Siz onların hayatından yalnızca birkaç saniyelik bir görüntüye şahit olursunuz. Onlar ise sizin hikâyenizden habersizdir. 

Ama aynı anda, aynı dünyanın içinde, aynı gökyüzünün altında farklı duygular yaşatmaktadır hayat hepimize.

İnsan, tren yolculuğunda hayatın ne kadar renkli ve değerli olduğunu daha iyi kavrar. 

Ve belki de bu yüzden tren yolculuğu insana huzur verir.

Tren hiç acele etmez.
Rayların izin verdiği yere kadar gider.
Duracağı yerde durur, kalkacağı yerde kalkar.
Ne geçmiş istasyona geri döner ne de gelecekteki durağa erkenden ulaşmaya çalışır.

Hayat da biraz böyledir aslında.

Biz çoğu zaman geçmişe dönmek, geleceğe yetişmek isteriz. Oysa hayat, yalnızca önümüzde uzanan raylar üzerinde yaşanır. 

Geçmiş artık çok gerilerdedir. Gelecek ise henüz ulaşmadığımız bir istasyondur. Elimizde olan tek şey, içinde bulunduğumuz andır.

Tren ilerledikçe her şey gibi insanlar da değişir.

Bir istasyonda hiç tanımadığınız biriyle konuşmaya başlarsınız. Önce birkaç kelime... Sonra yaşananlar ve hayat.. 

Birkaç saat önce birbiri için hiçbir şey ifade etmeyen iki insan...

Ve kısa bir zaman içinde oluşan sımsıcak bir dostluk...

Sonra tren yavaşlar.
Bir istasyon gelir.
Vedalaşırsınız.

Bazen yalnızca bir baş hareketiyle…
Bazen bir gülümsemeyle…
Bazen de söylenememiş onlarca cümleyi içinizde bırakarak.

O kişi iner, tren yeniden hareket eder.
Siz camdan bakarsınız.

Bir süre onu kalabalığın içinde gözlerinizle takip etmeye çalışırsınız. Sonra o insan küçülür, uzaklaşır ve gözden kaybolur.

Hayat da böyle değil midir?

Bazı insanlar hayatımıza herhangi bir istasyonda girer, bizimle bir süre yolculuk eder ve başka bir istasyonda iner.

Kimi birkaç gün.
Kimi birkaç saat…

Ama kalış süresi ne olursa olsun, bazı insanlar içimizde derin izler bırakır.

Çünkü insanın hayatını birlikte geçirilen uzun yıllar değil, bazen birkaç dakikalık karşılaşmalar değiştirir. 

Trenin penceresinden gördüğünüz her manzara da biraz böyledir.

Bir ev görürsünüz ve orada kimlerin yaşadığını merak edersiniz.
Bir mezarlığın yanından geçersiniz, hiç tanımadığınız insanların hayatlarını düşünürsünüz.
Bir düğün kalabalığına rastlarsınız, insanların sevincine uzaktan ortak olursunuz.
Bir istasyonda bekleyen yalnız bir insan görür, o insanın kim olduğunu, neler yaşadığını merak edersiniz.

Ve anlarsınız ki hayat, dinlediğimiz ya da şahit olduğumuz hikayeler kadar değil, bilmediğimiz, duymadığımız, şahit olmadığınız birçok hikâyeden oluşmaktadır.

Her pencerenin arkasında başka bir hayat, her kapının ardında başka bir hikâye, her yüzün içinde başka bir geçmiş...

Tren bütün bu hayatların arasından sessizce geçer.

Bazen güneşli ovalardan, bazen sisli dağlardan…

Bazen yağmur altında ilerler; camlara düşen damlalar, dışarıdaki manzarayı bulanıklaştırır. 

Bazen de kar yağar. Ağaçların dalları beyaza bürünür, tarlalar sonsuz bir sessizliğe gömülür. 

İşte o anlarda insan düşünür.
Nereden geldiğini, nereye gittiğini…
Kimleri geride bıraktığını, kimlerin kendisini geride bıraktığını…
Hangi istasyonlarda durduğunu, hangi istasyonları fark etmeden geçtiğini…

Oysa önemli olan tren yolculuğu değildir.

Yol boyunca gördüklerimiz...
Yaşadıklarımız...
Hissetiklerimiz...

Tren yolculuğu birçok yönden yaşadığımız hayata benzer.

O yolculuklarda bazen yazar olur, yanınızdaki yabancının hikâyesini yazmak istersiniz.
Bazen ressam olur, gün batımının renklerini zihninize kaydedersiniz.
Bazen filozof olur; zamanın, hayatın ve insanın anlamını düşünürsünüz.

Ve bazen hiçbir şey olmak istemez, sadece camdan dışarı bakar, rayların çıkardığı o ritmik sesleri dinlersiniz.

Sanki tren değil de zaman geçiyordur içinizden.

Siz bunları düşünürken bir istasyon daha geride kalır.
Bir insan daha hayatınızdan çıkar.
Bir manzara daha gözden kaybolur.

Ve siz, bütün bunların arasında yolculuğunuza devam edersiniz.

Mevsimler değişir.
Şehirler değişir.
Ama yolculuk devam eder.

İşte bu yüzden bir gün değişiklik yapıp trene binin. 

Mümkünse cam kenarında oturun. 

Telefonunuzu bir süre kapatın. 

Kulaklığınızı çıkarıp gözlerinizi dışarıya çevirin.
Dağları, ovaları, köyleri, istasyonları seyredin. İnsanlara bakın. Sonra gözlerinizi içinize çevirin.

Belki yol boyunca geçmişinizle karşılaşırsınız.
Belki unuttuğunuz bir dostu hatırlarsınız.
Belki yarım kalmış bir cümleniz gelir aklınıza.
Belki de yıllardır aradığınız bir cevabı, rayların sessizliğinde bulursunuz.

Çünkü tren yolculukları insanı bir şehre değil, kendisine götürür.

İşte bu yüzden de tren yolculuğu, hayatın kendisini seyrederken yaşamanın en güzel tablosunu sonsuz bir tuale çizdirir insana. 

Kamil BAKİ

Eğitimci -Yazar

📌Kamil Baki - Tüm Yazılar

Sıfırdan Sıfıra Bir Yolculuk - Kamil Baki

İnsan hayatı garip bir oyundur. Başlangıcında bir sıfır vardır, sonunda yine bir sıfır. Aradaki bütün telaş, o iki sessizliğin arasına anlam yerleştirme çabasıdır.

Belki de bu yüzden insan durmadan koşar. Kazanmak için değil sadece; var olduğunu hissetmek, hissettirebilmek için. 

Bir ev alır, sonra daha büyüğünü ister. Bir makam elde eder, ardından daha yükseğini. Alkışlar yetmez, daha gür alkışlar arar. Servet yetmez, daha fazlasını elde etmeye çalışır. 

Çünkü zihni ona hep aynı cümleyi fısıldar:

“Bir rakam daha eklersen tamam olacaksın.”

Oysa hiçbir rakam insanın içindeki eksikliği sonsuza kadar dolduramaz.

Sıfırın önüne eklenen her rakam, dışarıdan bakıldığında hayatı büyütür. Bir sıfırın önüne bir koyarsınız, on olur. İki koyarsanız yirmi olur. Üç koyarsınız, otuz olur... 

Fakat insan çoğu zaman rakamların büyüdüğünü fark ettiği kadar, ruhundaki değişimlerin büyük bir bölümünü fark edemez.

Çünkü o rakamlar oluşurken bazen kalpler kırılır.

Bazen bir dostun sesi unutulur.

Bazen bir annenin yola bakan gözleri ihmal edilir.

Bazen bir babanın sessiz gururu küçümsenmeye başlanır.

Bazen bir sevgilinin elini tutacak vakit bulunamaz.

Ve bütün bunların yerini dosyalar, hesaplar, unvanlar, tapular, ödüller doldurmaya başlar.

Hayat yavaş yavaş, yaşamaktan çok yönetilmesi gereken bir projeye dönüşür.

Hırs, insanın en maharetli dostu gibi görünür bu süreçte ama çoğu zaman en acımasız efendisidir.

Başlangıçta insanı harekete geçirir.

Sonra biraz daha hızlandırır.

En sonunda kişiyi yönetmeye başlar.

Artık oyunu biz oynamayız.

Oyun bizimle oynamaya başlar.

Sabah gözümüzü açar açmaz eksiklerimizi sayarız.

Gece yatağa girerken yetişemediklerimizi düşünürüz.

Mutluluk ise ertesi güne ertelenmiş bir vaat gibi hep ileride durur.

“Bir ev daha…”

“Bir başarı daha…”

“Bir terfi daha…”

Bir süre sonra insan, ömrünü “bir daha”ların peşinde geçirirken, elindeki “şimdi”yi usulca kaybetmeye başlar.

Ne tuhaf…

Biz sıfırın önüne rakamlar eklediğimizi sanırken zaman bizim ömrümüzün başına rakamlar ekliyormuş meğer.

Bir gün aynaya bakarız.

Yüzümüzde birkaç çizgi…

Saçlarımızda birkaç beyaz…

Takvimde alışık olmadığımız bir tarih…

Sonra fark ederiz ki asıl büyüyen hesaplarımız değil, yaşımızmış meğer.

Ve hayat bize sessizce şunu söyler:

“Sen rakamlarını büyütmeye çalışırken hayatı küçültün farkında olmadan.”

İşte insanın en büyük şaşkınlığı burada başlar.

Sonra yavaş yavaş ışıklar sönmeye başlar.

Bir zamanlar uğruna geceler boyu çalışılan makam başka birinin olur.

İmzaların değeri unutulur.

Gazete kupürleri sararır.

Ödüller vitrinde tozlanır.

İsimler hafızalardan silinir.

Alkışlar diner.

Şöhret susar.

Servet mirasa dönüşür.

Ve insan, bütün ömrünü verdiği şeylerin bir gün kendini terk edip gittiğini fark eder.

Geriye dönüp baktığında yalnızca yaşattığı güzel duyguların kaldığını görür.

Bir tebessüm…

Bir iyilik…

Bir güzel söz…

Bir dostun gönlünde bıraktığı vefa…

İnsan sonunda anlar ki gerçek servet, kasalarda değil; başka insanların kalbinde bıraktığı derin izlerdeymiş.

Gün gelir insan kendi kendine sorar, acaba hayat rakamları büyütme oyunu değil miydi, diye. 

Yine kendisi yanıt verir sorduğu soruya; hayat, şarkılar söylemekti aslında. 

Türkülerle yürümekti.

Bayram sabahlarının heyecanını kaybetmemekti.

Dost sofralarında kahkahalar biriktirmekti.

Bir ağacın gölgesinde uzun uzun oturabilmekti.

Yağmuru seyretmekti.

Denizin sesini duymaktı.

Sevdiğine vakit ayırmaktı.

Ve en çok da, yaşadığını fark ederek yaşayabilmekti.

Çünkü ömür sanıldığı kadar uzun değil.

Peki tren kaçtı mı?

Sanmıyorum.

Belki bazı pencereler kapandı.

Belki bazı insanlar artık yanımızda değil.

Fakat hayatın en güzel tarafı şu:

Nefes aldığımız sürece oyun bitmez.

Hâlâ yeni bir perde açılabilir.

Hâlâ kırılan gönüller onarılabilir.

Hâlâ özür dilenebilir.

Hâlâ teşekkür edilebilir.

Hâlâ bir ağacı sevebilir, bir kitabı okuyabilir, bir dostu arayabilir, bir yalnızın elini tutabiliriz.

Belki de gerçek başarı, sıfırın önüne en çok rakamı koyabilmek değildir.

Gerçek başarı; sıfırdan gelip sıfıra dönerken, ardında güzel bir türkü bırakabilmektir.

Bir dua…

Bir hatıra…

Bir iyilik…

Bir tebessüm…

Ve belki de bütün hayatın özeti tek bir cümlede saklıdır:

Başlangıcı sıfır, sonu sıfır olan bu yolculukta önemli olan, sıfırın önüne kaç rakam koyduğumuz değil; o rakamları koyarken kaç gönüle dokunduğumuzdur.

Kamil BAKİ

Eğitimci-Yazar

📌Kamil Baki - Tüm Yazılar