Demokrasi, halkın kendi yöneticilerini özgür iradesiyle seçebildiği bir yönetim biçimidir. Ancak bir ülkede yalnızca seçimlerin yapılması, tek başına demokrasinin varlığı için yeterli değildir. Demokrasiyi ayakta tutan en temel değer, adalettir. Çünkü adaletin olmadığı yerde özgürlükler güvencesiz, haklar ise geçici hâle gelir.
Adalet; kanunların herkese eşit uygulanması, insanların düşüncelerinden, inançlarından, kimliklerinden veya ekonomik durumlarından bağımsız olarak aynı hukuk güvencesine sahip olması demektir. Eğer hukuk, güçlü olanı koruyan bir araca dönüşürse, demokrasi de sadece görünüşte var olur. Sandık kurulabilir, seçim yapılabilir; ancak adalet olmadığı için halkın devlete olan güveni zamanla sarsılır ve en tehlikeli olanı ise budur.
Gerçek demokrasi, yalnızca çoğunluğun yönetimi değildir. Aynı zamanda azınlığın haklarının korunması, farklı düşüncelerin özgürce ifade edilebilmesi ve herkesin hakkını bağımsız mahkemelerde arayabilmesidir. İşte bu noktada adalet, demokrasinin vicdanı hâline gelir. Çünkü adalet, çoğunluğun gücünü hukukun sınırları içinde tutar ve hiçbir bireyin temel haklarının çiğnenmesine izin vermez.
Toplumlar ancak adalet duygusunun güçlü olduğu ölçüde huzurlu ve güvenli olabilir. İnsanlar haklarının korunacağına inandıklarında devlete güven duyar, üretir, yatırım yapar ve geleceğe umutla bakar. Buna karşılık adalet duygusunun zedelendiği toplumlarda kutuplaşma artar, güven azalır ve demokratik kurumlar giderek zayıflar.
Bu nedenle adalet, demokrasinin süsü değil, temelidir. Nasıl ki sağlam bir bina güçlü temeller üzerine inşa edilirse, kalıcı bir demokrasi de ancak tarafsız hukuk, bağımsız yargı ve eşitlik ilkesine dayanan adalet anlayışı üzerine kurulabilir.
Basit bir benzetmeyle somutlaştırılacak olursa, "adalet, demokrasinin nefesi"dir, demek yanlış olmaz. Çünkü adaletin olmadığı yerde demokrasi gün gün yok olur ve süreç içinde yok olup gider; adaletin egemen olduğu yerde ise demokrasi, insan onurunu koruyan ve topluma güven veren gerçek bir yönetim biçimine dönüşür.
Başka bir söyleyişle, adalet, demokrasinin olmazsa olmazıdır
