Bazı insanlar vardır…
Onları anlatmak için doğum ve ölüm tarihleri yetmez.
Çünkü onlar bu tarihlerin içine sığmazlar.
Bir hayat yaşamaz, bir iz bırakırlar.
Aysel Gürel de böyle bir kadındı.
Kimileri ona “Deli Aysel” dedi.
Renkli kıyafetleri, perukları, makyajı, sıra dışı davranışları ve alışılmışın dışındaki yaşam biçimiyle dikkat çekti.
Ama onun “deliliği”, belki de toplumun alışkanlıklarına boyun eğmeyen bir özgürlüğün başka adıydı.
Çünkü Aysel Gürel, herkesin baktığı yerden bakmayı hiç sevmedi.
Gönül Aysel Gürel, 7 Şubat 1929’da Denizli’nin Sarayköy ilçesinde dünyaya geldi.
Babası hâkimdi.
Babasının görevi nedeniyle çocukluğu ve gençliği farklı şehirlerde geçti. Anadolu’yu yalnızca uzaktan görmedi; onun insanını, acısını, sevincini, yoksulluğunu ve hayatını yakından tanıdı.
Belki de yıllar sonra yazacağı şarkıların insan kokan tarafında bunun büyük payı vardı.
Daha genç yaşlarda tiyatroya ilgi duydu.
Şiire yöneldi.
Edebiyatla tanıştı.
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde öğrenim gördü.
Ve hayatının bir döneminde öğretmenlik yaptı.
Fakat Aysel Gürel’in içinde başka bir hayat daha vardı.
Sahnenin, şiirin ve sanatın hayatı…
Tiyatro onun için yalnızca bir meslek değildi.
İnsanı tanımanın bir yoluydu.
Yıllarca tiyatro sahnelerinde yer aldı, sinema filmlerinde oynadı.
Ancak onu milyonların hafızasına taşıyan asıl alan, şarkı sözleri oldu.
1970’lerden itibaren şarkı sözleri yazmaya başladı.
Sonra Türk pop müziğinin unutulmaz eserleri birbiri ardına geldi.
“Firuze”
“Ünzile”
“Ne Kavgam Bitti Ne Sevdam”
“Değer mi?”
“Yolun Başında”
“Sarıl Bana”
“Yanarım”
“Abone”
Ve daha niceleri…
Sözleri, farklı sanatçılar tarafından yorumlandı.
Özellikle Sezen Aksu’yla yaptığı çalışmalar, Türk popüler müziğinin unutulmaz eserleri arasında yer aldı.
Aysel Gürel’in sözlerinde yalnızca aşk yoktu.
Kadın vardı.
Yoksulluk vardı.
Yalnızlık vardı.
Özlem vardı.
Baş kaldırmak vardı.
Ve hayatın bütün çelişkileri vardı.
Belki de Aysel Gürel’i anlamanın en güzel yollarından biri "Ünzile"yi anlamaktan geçer.
Kızı Müjde Ar’ın anlattığına göre Aysel Gürel bir turne sırasında otobüslerinin bozulması üzerine bir köye gitmişti.
Köyde bir düğün vardı.
Orada bir genç kız gördü.
Kızın birkaç koyun karşılığında evlendirildiğini öğrendi.
Aysel Gürel o kalabalığın içinde yalnızca bir düğün görmedi.
Bir insanın kaderine dönüştürülen hayatı gördü.
Otobüse döndüğünde yazmaya başladı.
Ortaya “Ünzile” çıktı.
Müjde Ar’ın anlatımına göre bu eser aslında bir ağıttı.
İşte Aysel Gürel’in farkı buydu.
Başkasının görüp geçtiği yerde o duruyordu.
Başkasının alıştığı yerde o itiraz ediyordu.
Başkasının sıradan gördüğü hayatın içinden bir şiir çıkarıyordu.
“Deli Aysel”in evi kitaplarla doluydu
Belki de “Deli Aysel” tanımının ardındaki en büyük çelişki burada saklıydı.
Kızı Müjde Ar’ın anlattığına göre evlerinde çok sayıda kitap vardı.
Hatta çocukluğunda ona Dostoyevski’nin “Karamazov Kardeşler” romanını her gün belirli miktarda okumasını söylemişti.
Müjde Ar’ın ifadesiyle:
“Onun hayatı kitaptı.”
Aysel Gürel’in kendisini anlatan cümlelerinden biri de şuydu:
“Benim merakım sonsuz.”
Belki de mesele tam olarak buydu.
Merakı sonsuz olan insanın dünyası kolay kolay küçülmez.
O yüzden Aysel Gürel yalnızca şarkı yazmadı.
İnsanları okudu.
Hayatı okudu.
Kadınları okudu.
Sokağı okudu.
Acıyı okudu.
Ve bütün bunları kelimelere dönüştürdü.
Aysel Gürel’in hayatı yalnızca renkli fotoğraflardan ibaret değildi.
Maddi sıkıntılar yaşadığı dönemler de oldu.
Kızı Müjde Ar, çocukluklarında ciddi parasızlık çektiklerini anlatır.
Fakat annelerinin bütün bu yoklukların içinde bile kitap almaktan vazgeçmediğini söyler.
Bu ayrıntı aslında Aysel Gürel’in hayata bakışını anlatmaya yeter.
Evinizde belki para olmayabilir.
Ama kitap olabilir.
Hayatınızda çok şey eksik olabilir.
Ama merakınız eksik olmak zorunda değildir.
Belki de çocuklarına bırakabileceği en büyük miras buydu:
Merak etmek.
Okumak.
Düşünmek.
Üretmek.
Ve hiçbir koşulda hayattan vazgeçmemek.
Aysel Gürel, Türk sinemasının önemli oyuncularından Müjde Ar ile Mehtap Ar’ın annesiydi.
Kızlarının hayatında yalnızca bir anne değildi.
Onlara sanatın, edebiyatın ve özgür düşüncenin kapılarını açan değerli bir insandı.
Kendisi yaşadığı hayatla da bir şey öğretti:
Kadın, kendi hayatının öznesi olabilir.
Yaşadığı dönemin kadınlara biçtiği kalıplara sığmadı.
Yaşı ilerledikçe görünmez olmayı kabul etmedi.
Çalıştı.
Üretti.
Sahneye çıktı.
Yazdı.
Konuştu.
Ve sonuna kadar kendi gibi yaşadı.
Ölüm bile onu susturamadı
Aysel Gürel, 17 Şubat 2008’de İstanbul’da hayatını kaybetti.
Geride yalnızca unutulmaz şarkılar değil, şiirler, oyunculuk çalışmaları ve çok sayıda yazılı eser bıraktı.
Bazı insanların ölümünden sonra geriye bıraktığı şey, eserlerinden daha büyüktür.
Bir tavırdır.
Bir duruştur.
Bir hayat biçimidir.
Aysel Gürel’in bıraktığı da biraz böyleydi.
“Ben böyleyim.” diyebilme cesareti…
Peki gerçekten deli miydi?
Belki de asıl soru bu.
Kim bilir…
Belki biraz deliydi.
Ama insanın dünyayı değiştirebilmesi için biraz deli olması gerekmez mi?..
Herkesin sustuğu yerde konuşmak için…
Herkesin baktığı yere bakmamak için…
Herkesin “olmaz” dediği yerde “neden olmasın?” diyebilmek için…
Biraz deli olmak gerekmez mi?..
Kuşkusuz gerekir...
Aysel Gürel’in deliliği, mor bir peruk takmak değildi sadece.
Siyah ruj sürmek, renkli kıyafetler giymek hiç değildi.
Onun asıl deliliği, hayatı başkalarının istediği gibi değil, kendi istediği gibi yaşamaktı.
Ve belki de bu yüzden insanlar ona “Deli Aysel” dedi.
O ise bu sıfatı taşıdı.
Çünkü bazen toplumun deli dediği insanlar, aslında toplumun henüz anlamaya hazır olmadığı kadar özgür insanlardır.
Aysel Gürel’in hayatına bugün baktığımızda geriye bir kadın, bir anne, bir oyuncu, bir şair ve bir söz yazarı çıkıyor karşımıza.
Ama hepsinin üzerinde başka bir şey var:
"Özgür bir ruh"
Ve belki Aysel Gürel’i anlatan en güzel sözler şunlar olsa gerek:
O, hayata sığmadı, şarkılara sığdı.
Şiirlere, sahnelere...
Kızlarının hatıralarına...
Ve sonunda milyonlarca insanın hafızasına…
Gün geldi, Deli Aysel öldü.
Ama onun deliliği hâlâ yaşıyor...
Şu dünyada bazı insanlar gerçekten ölür, bazıları ise söyledikleri sözlerle, ortaya koydukları tavırla yaşamaya devam eder.
