Çağımız, insanın kendisine, çevresine ve doğaya giderek yabancılaştığı bir çağdır.
İnsan, dünyayı tanımak için birçok yol geliştirdi. Uzakları yakın etti, zamanı hızlandırdı, bilgiye ulaşmayı kolaylaştırdı. Ancak bütün bu ilerlemelerin ortasında, kendisine giden yolu kaybetmeye başladı.
Başkalarıyla iletişim kurmak için araçlarını çoğalttı ama kendisini, çevresini dinlemeye ayırdığı zamanı azalttı.
Doğaya hükmetmeyi öğrendi ama onunla uyum içinde yaşamayı unuttu.
Hayatını kolaylaştırdı ama zihnini dinlendirmeyi, ruhunu beslemeyi, kendisiyle baş başa kalmayı ihmal etti.
Belki de çağımızın en büyük çelişkisi; insanın, dış dünyada ilerlerken kendi iç dünyasından uzaklaşmasıdır.
Oysa insanın doğasında yalnızca mücadele etmek, üretmek ve başarmak yoktur.
Dinlenmek, hissetmek, bağ kurmak, düşünmek ve zaman zaman hiçbir şey yapmadan var olabilmek de vardır.
İnsanın kendisine yabancılaşması, bu doğal ihtiyaçları göz ardı etmesiyle derinleşir.
Peki, insan bu yabancılaşmanın içinden nasıl çıkacaktır?
Kuşkusuz kendisini içinde bulduğu hayatın dışına çıkarak değil, o hayatın içinde kendisine yeniden bir yer açarak…
İnsan, çoğu zaman başına gelenleri değiştiremeyebilir. İçinde yaşadığı çağın hızını yavaşlatamayabilir, dünyanın bütün sorunlarını çözemeyebilir.
Fakat bütün bunların ortasında kendi yaşamıyla kurduğu ilişkiyi değiştirmeyi öğrenebilir.
Kendisine kulak vermek, ihtiyaçlarını anlamak, sınırlarını tanımak ve ne zaman durması gerektiğini bilmek bu yolculuğun ilk adımlarıdır.
İnsan elbette kendi yaşamının sorumluluğunu üstlenmelidir. Ancak bu, her sorunu tek başına çözmek zorunda olduğu anlamına gelmez.
Nasıl bedenimizdeki her rahatsızlığı kendi başımıza tedavi edemiyorsak ruhsal sıkıntılarımızın da her zaman yalnızca kendi çabamızla üstesinden gelemeyebiliriz.
Bazen bir dostun içten sözü, bazen doğayla kurulan bağ, bazen yaşam alışkanlıklarında yapılan küçük bir değişiklik iyi gelir insana.
Bazen de bir psikoloğun rehberliğine, profesyonel bir desteğe ihtiyaç duyarız.
Çünkü yardım istemek güçsüzlük değil, insanın kendi sınırlarını tanımasının ve kendisine değer vermesinin bir göstergesidir.
Terapi de tam bu noktada anlam kazanır.
Terapi, insanı başka birine dönüştürmekten çok, kendisini daha iyi anlamasına, duygularını tanımasına, yaşadıklarını değerlendirmesine ve hayatıyla daha sağlıklı bir ilişki kurmasına yardımcı olan bir süreçtir.
İnsanın kendisiyle barışması, her şeyi sorgulamadan kabul etmesi değil; kendi gerçeklerini görebilmesi, değiştirebileceklerini değiştirmesi ve değiştiremeyecekleriyle daha sağlıklı bir ilişki kurabilmesidir.
Bazen düşünmekten değil, düşüncenin içinden çıkamamaktan yoruluruz
İnsan zihni, sorunları çözmek için düşünür. Fakat kimi zaman düşünmek, çözüm üretmekten çıkar; aynı kaygıların, aynı pişmanlıkların ve aynı soruların çevresinde dönüp duran bir döngüye dönüşür. Geçmişi tekrar tekrar yaşar, henüz gerçekleşmemiş bir geleceğin endişesini bugüne taşırız.
Bedenimiz bulunduğumuz yerdeyken zihnimiz ya çok gerilerde kalmış ya da henüz gelmemiş bir zamandadır.
Böyle anlarda ihtiyacımız olan şey, daha fazla düşünmek değildir, düşüncelerimizden biraz uzaklaşıp yaşamın kendisiyle yeniden temas kurmaktır.
Bilimsel araştırmalar, fiziksel hareketin, doğada zaman geçirmenin, dikkati belirli bir işe yöneltmenin ve düzenli etkinliklerin ruhsal iyi oluşa katkıda bulunabildiğini gösteriyor.
Yürümek, yüzmek, dans etmek, müzik dinlemek ya da bir müzik aletini çalmak…
Bunların her biri, insanın dikkatini zihnindeki sorunlardan bedenine, duyularına ve içinde bulunduğu ana yöneltmesine yardımcı olabilir.
Bazen insanın ihtiyacı, hayatın bütün sorularına cevap bulmak değil, o sorularla arasına biraz mesafe koyabilmektir.
İnsanın doğayla ve kendi bedeniyle kurduğu ilişkinin önemli bir boyutu da ritimdir.
Yürümek, yüzmek, dans etmek ve nefesle uyumlu hareketler yapmak… Bütün bunlar, dikkatimizin belirli bir düzen üzerinde toplanmasını sağlayabilir.
Tekrarlanan hareketler, zihinsel dağınıklığı azaltmaya ve kişinin kendisini daha dengeli hissetmesine yardımcı olabilir.
Örneğin dans ederken yalnızca düşünmeyiz; müziği duyar, ritmi hisseder ve bedenimizle ona karşılık veririz.
Tai chi gibi yavaş ve kontrollü hareketlerde ise nefes, denge ve dikkat bir araya gelir.
Bu etkinliklerin stresin azaltılması, ruh hâlinin iyileştirilmesi ve yaşam kalitesinin desteklenmesi bakımından yarar sağlayabildiğine ilişkin bilimsel bulgular vardır.
Ancak burada önemli bir ayrım yapmak gerekir: Ritmik hareketler, herkes için tek başına yeterli bir tedavi değildir. Profesyonel psikolojik veya tıbbi desteğin yerini tutmaz.
Bu etkinlikler daha çok, insanın kendisini desteklemek için başvurabileceği değerli yaşam alışkanlıkları arasında düşünülebilir.
Üstelik bunun için özel bir yeteneğe, pahalı araçlara ya da kusursuz koşullara ihtiyacımız yoktur.
Bazen kısa bir yürüyüş yeterlidir. Bazen evde sevdiğimiz bir müziğe eşlik etmek… Bazen de oturduğumuz yerde, bedenimizin sınırlarını gözeterek yaptığımız birkaç yumuşak hareket…
Önemli olan, hareketin büyüklüğü değil, insanın kendisiyle kurduğu ilişkinin niteliğidir.
İnsan, kendisine iyi gelen şeyleri yalnızca hastalandığında aramamalıdır.
Ruhsal denge, çoğu zaman gündelik hayatın küçük alışkanlıkları içinde beslenir.
Denizin dalgalarını dinlemek…
Örgü örerken ilmekleri takip etmek…
Bir yemek hazırlarken kokuları, renkleri ve dokuları fark etmek…
Resim yaparken renklerle konuşmak…
Balık tutarken suyun yüzeyini sessizce izlemek…
Bahçeyle uğraşırken bir tohumu toprağa bırakmak, bir çiçeğin açmasını beklemek…
Bütün bunlar, insana yalnızca zaman geçirtmez. Dikkatini bir noktada toplamasına, sabrı deneyimlemesine, üretmenin ve beklemenin değerini hissetmesine de yardımcı olabilir.
Elbette bunların her biri herkes için aynı anlama gelmez. Bir insanı rahatlatan etkinlik, bir başkası için yorucu olabilir. Kimi sessizlikte huzur bulur, kimi insanlarla bir araya geldiğinde kendisini daha iyi hisseder.
Bu nedenle insanın kendisine sorması gereken soru şudur:
Bana gerçekten ne iyi geliyor?
Başkalarının iyi hissettiği şeyleri yapmak zorunda değiliz. Kendi ihtiyaçlarımızı, bedenimizin sınırlarını ve ruhumuzun eğilimlerini tanımayı öğrenmeliyiz.
Çünkü kendine iyi bakmak, herkesin önerdiği hayatı yaşamak değil, kendi yaşamına iyi gelecek yolu keşfetmektir.
Carl Rogers’a atfedilen “Bildiğim en iyi terapi, mesafe, sessizlik ve meşguliyettir.” sözü de üzerinde düşünmeye değer bir yaklaşımı ifade eder
Mesafe, insanın kendisini yoran şeylere başka bir açıdan bakabilmesini sağlar.
Sessizlik, dış dünyanın gürültüsü azaldığında kendi sesini duyabilmesine fırsat verir.
Meşguliyet ise zihnini tüketen düşüncelerin dışına çıkarak yaşamla yeniden bağ kurmasına yardımcı olabilir.
Ne var ki mesafe, her şeyden kaçmak değildir. Sessizlik, insanlardan bütünüyle kopmak değildir. Meşguliyet de duygularını bastırmak için kendini sürekli işlerle doldurmak anlamına gelmez.
Asıl mesele, ne zaman yaklaşacağımızı, ne zaman uzaklaşacağımızı; ne zaman konuşacağımızı, ne zaman susacağımızı; ne zaman çalışacağımızı, ne zaman dinleneceğimizi öğrenmektir.
Denge; hayatın bütün seslerini susturmak değil, hangi sesin ne zaman duyulması gerektiğini bilmektir.
Çoğu zaman çağın değişmesini beklemek, insanın kendi hayatını ertelemesine neden olabilir.
Dünyanın daha sakin, daha adil, daha anlayışlı bir yer olmasını elbette isteriz. Ancak bu beklentinin gerçekleşmesini beklerken kendimizi ihmal etmemeliyiz.
Her gün biraz yürümek, doğaya zaman ayırmak, sevdiğimiz bir işle uğraşmak, gerektiğinde dinlenmek, uyku düzenimize özen göstermek ve insan ilişkilerimizi güçlendirmek küçük görünen ama yaşam kalitemizi etkileyebilen adımlardır.
Bunların yanına kendimizi dinlemeyi, duygularımızı anlamayı ve gerektiğinde yardım istemeyi de eklemeliyiz.
Çünkü insanın kendisini koruması, hayatın zorluklarından bütünüyle uzaklaşması demek değildir.
Zorlukların içinde kendisini kaybetmemeyi öğrenmesidir.
Belki de çağımızın insana öğrettiği en önemli derslerden biri, her şeye yetişmeye çalışırken kendisine geç kalmamasıdır.
Bir ağacın gölgesinde oturmak, denizin sesini dinlemek, bir çiçeğin açmasını beklemek ya da sevdiğimiz bir müzikle birkaç dakika baş başa kalmak…
Bunlar hayatın dışında kalmak değil, hayatın özüne yeniden yaklaşmaktır.
İnsan bazen bir sorunu çözerek rahatlar, bazen bir duyguyu anlayarak, bazen de hiçbir şeyi değiştirmeden yalnızca dinlenerek…
Her iyileşmenin yolu aynı değildir.
Fakat insanın kendisini anlamaya, korumaya ve yaşamla yeniden bağ kurmaya yönelmesi, önemli bir başlangıçtır.
Unutmayalım, hayat her zaman yavaşlamayabilir. Dünya her zaman istediğimiz gibi değişmeyebilir.
Ama insan, bütün bu karmaşanın içinde kendisine ayıracağı küçük bir zaman, açacağı küçücük bir alan bulabilir.
Belki de insanın kendisine yapabileceği en büyük iyilik, tam da budur:
Kendisine yeniden yaklaşmak…
Kendini dinlemek ve anlamak…
Ve hayatın bütün gürültüsü içinde, kendi varlığının sesini yeniden duyabilmek.
